Къабарты-черкес тил

Википедия — эркин энциклопедияны статьясы.
Бери кёчерге: навигация, излеу
Къабарты-черкес тил
Къэбэрдей-черкесыбзэ, адыгэбзэ
Къралла: Россия, Тюрк, Иордания
Официал статусу: Къарачай-Черкесия эмда Къабарты-Малкъар (Россия)
Бютеу сёлешгенле: 587 547
Джазыу системасы: кирилл алфавит (къабарты джазма), диаспорада латин алфавит
Категориясы: Кавказ тилле
Генетика классификациясы

Шималкавказ башюйюр (танылмагъанды)
0Хачыпсы-адыг юйюр
00Адыг къауум

Тил кодлары
ISO 639-1
ISO 639-2 kbd
Википедияда
Бёлюмю:
Слоганы: ЩӀэнгъуазэ хуитщ

Къабарты-черкес (къабарты, черкес) тил (адыгэбзэ неда къэбэрдей-черкесыбзэ[1]) — къабартылыла бла черкеслилени тиллериди, хачыпсы-адыг тилледен бириди. Къарачай-Черкес («Къарачай-Черкес Республиканы миллетлерини тиллерини юсюнден» Закон, 1996) бла Къабарты-Малкъар («Къабарты-Малкъар Республиканы миллетлерини тиллерини юсюнден» Закон, 1995) республикалада официал тилди. Андан сора да Краснодар крайда, Адыгеяда, Тюркде эмда Джууукъ Кюнчыгъышда бу тилде сёлешгенле бардыла.

Тилни 48 къысыкъ фонемасы[2] барды, аладан 23-сю фрикативдиле.

Бир къауум лингвистле, къабарты-черкес тил бла адыгей тилни орта черкес (адыг) тилни диалектлерине санайдыла. Адыгейлиле, къабартылыла эмда черкеслиле тиллерини атына адыгэбзэ («адыг тил») дейдиле. Орта аты (къабарты-черкес тил) болгъанлыкъгъа, къабарты тил эмда черкес тил деген айры атла да хайырландырыладыла.

Джазмасы 1924 джылгъа дери араб алфавитни эмда кириллицаны тамалында болгъанды, 19241936 джылладалатиницаны тамалында, 1936 джылдан джангыдан кириллица хайырландырылады.

Къабарты-черкес тилде китабла, газетле («Адыгэ псалъэ», «Черкес хэку» эм башхала) эмда журналла чыгъадыла.

Алфавити[тюрлендир]

А а Э э Б б В в Г г Гу гу Гъ гъ Гъу гъу
Д д Дж дж Дз дз Е е Ё ё Ж ж Жь жь З з
И и Й й К к Ку ку КӀ кӀ КӀу кӀу Къ къ Къу къу
Кхъ кхъ Кхъу кхъу Л л Лъ лъ ЛӀ лӀ М м Н н О о
П п ПӀ пӀ Р р С с Т т ТӀ тӀ У у Ф ф
ФӀ фӀ Х х Ху ху Хь хь Хъ хъ Хъу хъу Ц ц ЦӀ цӀ
Ч ч Ш ш Щ щ ЩӀ щӀ Ъ ъ Ы ы Ь ь Ю ю
Я я Ӏ Ӏy

Джибериуле[тюрлендир]

Къайнакъла:
  1. Сёз ючюн, бу китабны атында хайырландырылады: Дзасэжь Хь. Э. Иджырей къэбэрдей-черкесыбзэ. Черкесск, 1964. 230 с.
  2. Ethnology, т. 5 стр. 31 — 1966, University of Pittsburgh
Ling template-krc.png  Бу, тилни юсюнден тамамланмагъан статьяды. Сиз болушургъа боллукъсуз проектге, тюзетиб эм информация къошуб бу статьягъа.