Лос-Анджелес

Википедия — эркин энциклопедияны статьясы.
Бери кёчерге: навигация, излеу
Disambig colour.svg    Бу атны (неда терминни) башха магъаналары да барды, къарагъыз: Лос-Анджелес (магъаналары).
Лос-Анджелес
Los Angeles
Герби
Герби
Байрагъы
Байрагъы
Орналгъаны
Координатлары: 34°02′00″ N 118°16′00″ W / 34.033333° N 118.266667° W (G) (O) (Я)
Тенгизден мийиклиги: 71 метр т. м.
Сагъат бёлгеси: UTC-8, джай UTC-7
Къралы: Американы Бирлешген Штатлары АБШ
Штаты: Калифорния Калифорния
Округу: Лос-Анджелес
Къуралгъанды: 4 сентябрь, 1781
Шахар болгъанды: 4 апрель, 1850
Картада кёрюнюмю:
##Лос-Анджелес (АБШ)
Red pog.png
Статистика билгиле
Майданы: 1 290,6 км²
Халкъыны саны: 3 833 995 (2008)
Басыннганы: 3168 адам/км²
Агломерациясы: 17 775 322
Административ билгиле
Башчысы: Эрик Гарсетти
Официал сайты: www.lacity.org
Телефон коду: 213, 310, 323, 424, 661, 818
Почта индекси: 90001–90068, 90070–90084, 90086–90089,
90091, 90093–90097, 90099, 90101–90103,
90174, 90185, 90189

Лос-Анджелес (Лос-Анжелос, Лос-Анжелес, Лос-Анхелес) (ингил. Los Angeles, исп. Los Ángeles, дагъада L.A. эмда City of Angels — Мёлеклени шахары деген атла бла белгилиди) — АБШ-да Калифорния штатны къыбыласында Шош океанны джагъасында шахарды. Джашагъан адамланы саны бла штатында эм уллу шахар болады, къралда — экинчиди (2006 джылда джашагъанланы саны 3 849 378[1] болгъанды). Шахар, кеси бла атлы округну административ аралыгъыды, 17 млн-дан кёб адам джашагъан Уллу Лос-Анджелес агломерацияны да аралыгъыды. Лос-Анджелесде джашагъанлагъа «Angelenos» (айтылыуу: анджеленос) дейдиле.

Лос-Анджелес — дунияда эм уллу культура, илму, экономика, окъуу аралыкъладан бириди. Андан сора да шахар, кёз ачыу индустрияны (кино, музыка, телевидение, компьютер оюнла) эм уллу дуниялыкъ аралыкъларындан бириди.

Тарихи[тюрлендир]

Бусагъатдагъы Лос-Анджелес болгъан джерде XVI ёмюрде тонгва бла чумаш индейлиле джашагъандыла. Бусагъатдагъы Лос-Анджелесни джагъасына джюзюб келиб тохтагъан биринчи европачы тенгизледе джюрюучю Хуан Родригес Кабрильо болгъанды[2], ол 1542 джыл «Сан Сальвадор» бла «Ла Виктория» кемеледе 1542 джылны 27 июлюнда Ла Навидад шахардан (Мексика) чыгъыб 28 сентябрда Сан Диего бухтада тюшгенди. Ол заманда тенгиз джагъада Янг-На деген индейли элчик болгъанды. Кабрильо, 1543 джылны 3 январында ёлгенди эмда Сан-Мигель айрымканда (кечирек «Хуан Родригес» (исп. Juan Rodriguez) ат берилгенди) басдырылгъанды. Кесини джюзюуюню юсюнден Кабрильо, лоцманы келтириб бусагъатда Севильяда (Испания) сакъланыб тургъан журналда джазгъанды[3].

Къуру 227 джыл озгъандан сора алайгъа Гаспар Портоланы башчылыгъында эндиги экспедиция тюшгенди. 1771 джыл миссионер Хуниперо Серра биринчи миссияны тамалын салгъанды. Ол заманнга бусагъатдагъы Лос-Анджелесни территориясында тонгва индейлилени 3 мингнге джууукъ адам джашагъан 30-гъа джууукъ джерлешими болгъанды. 1781 джыл 4 сентябрда эки Калифорнияны да губернатору Фелипе де Невени буйругъу бла миссияны къатында 46 адамдан испан колонист къауум, Порсьюнкула сууда мёлеклени патчахы Къыз Мариямны эли (исп. El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Ángeles sobre El Río Porciúncula)[4] атлы джерлешимни къурагъандыла. 1820 джылгъа бу, Калифорнияда эм уллу джерлешим болгъанды: алайда 650 адам джашагъанды.

Мексиканы бойсунмаулугъу баймланнгандан сора Лос-Анджелес, къысха заманны ичинде Мексиканы къурамына кирегнди. Мексиканы американ-мексикан къазауатда хорланнганындан сора шахар, 1848 джылдан мамырлыкъ кесаматха кёре АБШ-гъа берилгенди (бютеу Огъары Калифорния бла бирге). 1850 джылда Лос-Анджелес официал халда шахар статусха ие болгъанды[4].

Халкъы[тюрлендир]

Шахарда джашагъанланы раса къурамы былайды: 49,0 % акъла, 10,0 % негрле, 0,4 % индейлиле, 11,1 % азиатла, 0,3 % — Шош океанны айрымканларыны тамырлы халкъыны келечилери, 26,9 % — башха расалыны келечилери. Халкъны 48,9 % кесин латиноамериканлы деб белгилейди.

Тергеулеге кёре шахарда эм джайылгъан ингилиз бла испан тилди: 42,2 % бла 41,7 %. Къалгъанланы туугъан тиллери: корей (2,4 %), тагал (2,3 %), эрмен (1,7 %), къытай (1,5 %), къаджар (1,3 %) эм башха тилледи.

Галерея[тюрлендир]

Панорама сурат[тюрлендир]

Лос-Анджелесни дуппурладан океаннга дери панорама сураты

Джибериуле[тюрлендир]

Къайнакъла:
  1. U.S Census Bureau Estimates for Incorporated Places over 100,000
  2. THE FIRST VOFAGE to the COASTS OF CALIFORNIA. — San Francisco, 1853, стр. 9
  3. IN MEMORY OF JUAN RODRIGUEZ CABRILLO WHO GAVE THE WORLD CALIFORNIA. — CHULA VISTA, CALIFORNIA, 1913.
  4. 4,0 4,1 The History of Los Angeles County California // laavenue.com Шаблон:Проверено
Wikimedia Commons  Викигёзенде (Wikimedia Commons'да) бу категориягъа келишген медиа-файлла табарыкъсыз: Лос-Анджелес.
USA Flag Map.svg  Бу, АБШ-ны юсюнден тамамланмагъан статьяды. Сиз болушургъа боллукъсуз проектге, тюзетиб эм информация къошуб бу статьягъа.