Джордж Вашингтон
Джордж Вашингтон
George Washington
1796 джылны Атенеум портретини тамалында 1803 джылда этилген сураты
| Болджалы | 1789 джылны 30 апрелден — 1797 джылны 4 мартгъа |
|---|---|
| Вице-президент | Джон Адамс |
| Алдагъы | къуллукъ къуралгъанды |
| Эндиги | Джон Адамс |
| Туугъан кюню | 1732 джылны 22 февралда |
|---|---|
| Туугъан джери | Поупс-Крик, .svg){kind=small} Вирджиния колония
|
| Ёлген кюню | 1799 джылны 14 декабрда |
| Ёлген джери | Маунт-Вернон,  Вирджиния
|
| Партиясы | партияда болмагъанды |
| Дини | англиканлыкъ (Епископал клиса) |
| Юйдеги | Марта Дендридж |
| Сабийлери | ёге джаши: Джон Парк Кастис (Джеки), ёге къызы: Марта Парк Кастис (Пэтси) |
Къол салыу
Джордж Вашингтон[1] (ингил. George Washington [ʤɔːɹʤ ˈwɒʃɪŋtən]; туугъаны 1732 джылны 22 февралда, Поупс-Крик, Вирджиния колония, Британ Америка, Британ империя — ёлгени 1799 джылны 14 декабрда, Маунт-Вернон, Вирджиния, АБШ) — американ кърал эмда политика куъллукъчу, АБШ-ны къурагъан аталарындан эм АБШ-ны бойсунмазлыкъны ючюн къазауатны къуллукъчуларындан бириси, Континентал аскерни тамада аскер башчисы, биринчи АБШ-ны президенти (1789—1797) эмда американы президент институтну къурагъан адам.
Биографиясы
[тюзет | къайнакъны тюзет]Джордж Вашингтон 1732 джылны 22-чи февралында джер иесини Августин бла Мэри Болл Вашингтонну юйдегисинде туугъанды. Сабийлиги кёб юсю Раппаханнок сууда Ферри фермада ётдюргенди. Джорджгъа онбир джыл болгъанда, аны атасы ёлгенди, ол да къул иеси болгъанды.
Онджети джылында Джордж, кесини юйюрюню байламлыкъларындан хайырланып, Калпепер округда джер ёлчелеучю къуллукъну алгъанды[2]. Вашингтон джер ёлчелеучю болуп ишлегенди эмда лорд Фэрфаксны экспедицияларына къатышханды. 1751 джылда Потомак сууда бай мюлкге ие болгъанды эмда индейлиледен кючлеген джерлени сатхан Огай компанияны пайчысы болгъанды[3]. 1752 джылда вирджинияны зытчыу аскерны офицери болуб французла бла индейлилеге къаршчы къазауатгъа къошулгъанды. 1758 джылда полковник чын бла отставкагъа чыкъгъанды.
1759 джылда Вашингтон Марта Дендридж Кастис бла юйлениб, кесини мюлкюн джарашдырыргъа тири кюрешиб, Вирджинияны эм бай плантаторларындан бириси болгъанды.
1758-1774 джыллада Вашингтон Вирджинияны Закончыгъарыучу джыйылыууна сайланнганды, анда колонияланы праваларын ючюн метрополия бла кюрешгенди, алай болгъанлыкъгъа уа зорлукъ этген ишлеге айыб салгъанды. Биринчи Континентал конгрессни делегатларындан бириси эди. Уллу Британия бла сауутлу сермешиуледен сора Вашингтонну бир аууздан Континентал аскерни тамада аскер башчыкъгъа сайланнгандыла. Ол аскерге 1775 джылда Бостонну къуршалагъандан башлаб, 1781 джылда Йорктаунну къатында ингилиз аскерлени капитуляциясына дери башчылыкъ этгенди. 1783 джылны ноябрында, Париж мамырлыкъ кесамат этилгенден сора, кесини эркинликлерин къоюб, Маунт-Вернон мюлкюне кетгенеди.
1787 джылда Джордж Вашингтон Бирлешген Штатланы Конституциясы эмда федерал правительствосу бегитилген Конституцион съезде тамадалыкъ этгенеди. Вашингтон АБШ-ны Конституцияны къабыл эмда ратификация этиуде баш магъананы тутханды.
1789 джылда Джордж Вашингтонну бир аууздан АБШ-ны биринчи президент къуллукъгъа сайланнгандыла, 1792 джылда уа аны экинчи болджалгъа (анга да бир аууздан) джангыдан сайлагъандыла.
Президент къуллукъдан кетиб, Вашингтон Маунт-Вернон мюлкде джашагъанды. 1798 джылны джазында Франция бла келишиу тик болгъан кёзюуде, 4 июлда Вашингтонну генерал-лейтенант чын бериб аскерни тамада башчилыкъгъа салгандыла.
1799 джылны 12-чи декабрында Джордж Вашингтон кесини фермаларына къараргъа кетиб, ат бла талай сагъатны туруб къар бла джангургъа тюшгенеди, андан сора тюш азыкъны аллы бла джибиген кийимлерин ауушдурмагъанды. Экинчи кюн ол биягъы фермалагъа барыб, 14-чю декабрынны кечеде уа джётели чыкъгъанед. 15-чини эртден огъуна Вашингтон кючден сёлеше эди. Александриядан Доктор Крейкни чакъыргъандыла, аны Вашингтон французла бла къазауатдан бери таныгъанды. Ол келгинчи, Вашингтон кесине къан чапдырды. Крейк бла энчи къалыб, Вашингтон анга: «мен къыйын ёлеме, алай мен ёлюрге къоркъмайма», - деди. Вашингтон Мартагъа осуятыны эки текстин алыргъа буюргъанды, аладан бирин сайлаб, бирин къурутгъанды. Вашингтон ахыр кезиуге дери акъылын ачыкълай тута эди. Ёлюм аны ол кеси пульсну тинтген кезиуде табханды.
1799 джылны 15-чи декабрыны кечесинде 22:00 бла 23:00 арасында Вашингтон ауушуб, Маунт-Вернон усадьбада орналгъан тукъум кешенеде 18-чи декабрда асыралгъанды.
Конгресс Генри Лиге Вашингтон ючюн некролог джазаргъа буюргъанды эмда Генри Ли Филадельфияда Франклинни алгъыннгы юйюнде аны бла ишлеб башлагъанды. 1799 джылны 28-чи декабрында ол некрологну хазыр этиб Конгрессге бергенди. Некрологну ахыр кесегинде Ли Вашингтоннга «къазауатны джылларында биринчи, рахатлыкъны джылларында биринчи эмда кесини граджданларыны джюреклеринде биринчи» деб атагъанды. Бу сёзле белгили болгъандыла эм артда аланы терк-терк цитата этилгендиле.
Белгиле
[тюзет | къайнакъны тюзет]- ↑ George Washington: Life in brief
- ↑ Джордж Вашингтон/Whitehousehistory.org
- ↑ Джордж Вашингтон/hrono.ru
