Демократия

Википедия — эркин энциклопедияны статьясы.
Бери кёчерге: навигация, излеу
Кърал оноуну формалары
кёр  сюз  тюр.

Демократия (грек. δημοκρατία — «халкъны оноуу», грек. δῆμος — «халкъ» эмда грек. κράτος — «оноу», «власть») — къралда властны къайнагъы джангыз халкъ танылгъан кърал оноуну неда политика системаны тюрлюсюдю. Демократияда къралны оноуун халкъ ачыкъдан (тюз демократия), неда келечилени юсю эмда сюд оноула бла этеди[1] (келечилик демократия). Бусагъатдагъы политика илмуда «демократия» термин бла теорияда идеал моделни да эмда бу моделге эм бек келишген керти болгъан кърал системаланы да белгиленеди.[2]

Демократияны баш ышаны - гражданланы, закон бла баджарылгъан, властда келечиликни сайлар хакъларыды эмда оюм азчылыкъланы кёбчюлюк бла тенг хакълагъа ие болуууду.

Тарих[тюрлендир]

UncleSamshakinghandswithrussian.jpg

Демократияны ал формасы тюз демократия болгъанды, ол форма буруннгу Грецияны гитче кърал-шахарларында джайылгъанды (Афин демократия). Демократияны хыртха уруу, аллынданда башлагъанды, Платонну къралны теориясында огъунакъда барды, ол демократияны эм джетмеген заты, кесини къоруулаялмагъаныды, андан авторитар, кючге таяннган къралланы аллында аскер джаны бла кърыусуз болгъаны. Платонну оюму бусагъатдагъы демократиялагъада келишеди, алай а техника прогресс бла бирге демократияныда джашау кючю кючленнгенди.

Алай а кърал системаны ёсюую бла, аллында сорууланы къыйынлашыуу бла тюз демократия болгъан джердеда кърал оноуну монархиялыкъ формаларына ауушдурулгъанды.

Бусагъатда демократ кърал оноу кюнбатыш европалы келечилик демократияны формасын джюрютеди, аны башха аты «либерал демократияды». Аны теориясыны тамалын салгъанланы ичинде Жан Жак Руссо (17121778), Джон Локк (16321704) эмда Монтескьёню (16891755) чертирге боллукъду. Кёбчюлюк информацияны амалларыны айныуу, информацияны автомат халда джаращдырылыуу, технологияланы ёсюую эмда келечилик демократияны тындырыуда табсызлыкъла себебли, арт джыллада демократияны ачыкъ, тюз формаларына адамланы интереслери ёсгенди.

Демократияны бусагъатдагъы теорилары[тюрлендир]

Дагъыда къарагъыз[тюрлендир]

Белгиле[тюрлендир]

Джибериуле[тюрлендир]

Wikimedia Commons  Викигёзенде (Wikimedia Commons'да) бу категориягъа келишген медиа-файлла табарыкъсыз: Демократия.