Мифология

Мифология (грек. μυθολογία, грек. μῦθος — хапар, таурух эм грек. λόγος — сез, хапар, илму) — мифлени джыйымдыкълары.

Миф — диннге кёре тейрилени, табийгъатны, адамланы джаратылыуларын ангылытхан хапарды. Миф къачан эсе да болгъандыла деб сунулгъан ишлени, тейриле, джомакъ батырла, табийгъатдан тышындагъы джанлыла этген ишлери юсюнден айтады. Бу ишле неда дуния джаратылгъанны башында, неда бир да бек буруннгу, «тарихге дери» заманда боладыла. Джомакъдача мифде бош адамла бла джаныуарла да айланыргъа боллукъдула. Алай а джомакъдан башха этиб мифге ийнанадыла.

Къарачай-малкъар мифология

Къарачай-малкъар маджисуу мифология бек байды. Эм белгили мифле нарт таурухладыла.

Нартла буруннгу заманлада джашагъан, кючю болгъан, джигит адамладыла. Бош адамлача туумагъандыла. Ёрюзмек учхан «къуйрукълу джулдуздан» (метеоритден) туугъанды, Сосурукъ ташдан, эм биринчи темирчи Дебет Кёк Тейриси бла Джер Анасыдан, дагъыда аны кибик.

Нартла эмегенле бла кюч аямай урушуб тургъандыла. Эмегенле адам сыфатлы, алай а тюклю, кёб башлы, аман ниетли, адам эт ашагъан, бек къарыулу, алай а тели джанлыла болгъандыла. Ахырында нартла эмегенлени къырыб джерден кеслери да кетдиле. Бир къаууму кёкге, башха къаууму джер ичине.

Нартладан башха мифле да бардыла, тюрлю-тюрлю тейрилени юсюнден, сёз ючюн, Апсаты деген кийиклени иеси, уучулукъну тейриси, Аламан (Кюйсюз Тейри) ёлюм тейриси, Аштотур деген бёрюлени джандаууру, дунияны къурагъан Къайнар Тейрини юсюнден, дагъыда аны кибик. Минги-тау юсюнден да бардыла мифле.

Бу, мифологияны юсюнден тамамланмагъан статьяды. Сиз болушургъа боллукъсуз проектге, тюзетиб эм информация къошуб бу статьягъа.