Сёгун
Сё́гун (яп. 将軍 сё:гун?) — 1192 джылдан башлаб 1868 джыл башланнган Мэйдзи кёзюуге дери япон тарихде Киотодагъы патчах арбазча болмай къралгъа кертиден оноуун этген адамладыла. Сёгунну правительствосуна бакуфу дегендиле (幕府) (бакуфу сёзню магъанасы «шатыр аскер стауат» дегеннге келеди). Сёгуннга оноу берилген кърал къурулушну сёгунат сёз бла белгилейдиле (япон сёз тюлдю).
Башлары |
Этимологиясы[тюрлендир]
«Сёгун» сёз къытай тилден келген «цзянцзюнь» сёзден къуралгъанды (将军, jiāngjūn, 'инарал'). «Цзян» («сё») къытайча «къолда тутаргъа», «оноу этерге», «цзюнь» эсе уа («гун») — «аскер» магъананы джюрютгенди. Алай бла, «сёгун» — «аскер башчы» деген магъанагъа келеди. «Япон тарих энциклопедиягъа» кёре («Кокуси дайдзитэн»), «сёгун» ангылам «Императорну буйругъу бла аскерни башына келиб къозгъалыуланы тынчайтхан адам» кибик айгъакъланады.
Алай а кечирек «сёгун» деб къуру болджаллы аскерни башына салыныб къалгъан башчыгъа тюл, сэйи-тайсёгун (征夷大将軍) титулну къысхартылыууна айтхандыла. Тайсёгун («аскер башчы») сёз аллындан да аскер башчы магъананы джюрютгенди- юч аскерни башчысына, ол ючюсюнден хар бирини башында да тюз сёгун болгъанды.
Тарихи[тюрлендир]
Тарих джанындан япон клан джамагъатда баш оноу бир кланны (имераторлукъ) къолунда болгъанды, алай а керти оноуну къолунда тутар ючюн, импраторлукъ клан башха кючлю клан бла кючлерин бирикдирирге керек болгъанды. Алай бла, императорлукъ кланны къатында дайым бир башха клан болгъанды. 456 джылгъа дери аллай клан Кацураги, 498 джылгъа дери Хэгури, 539 джылгъа дери — Отомо, андан сора Мононобэ, ёмюрню экинчи джарымында уа — Сога болгъанды. 645 джыл оноугъа синтоист клан Фудзивара келеди.[1]
XII ёмюрде императорлукъя власть (аны бла бирге Фудзивараны власты да) къарыусузлашады, къралгъа оноугъа кёзюулеше тюрлю-тюрлю къауумла келедиле. Ол джюзджыллыкъны ахырына къралда оноуну эки клан юлеширге кюрешедиле: Тайра бла Минамото. 1156 - 1184 джыллада керти оноу Тайраны къолунда болады. Министрлени асламысы бу тукъумдан болады.
1184 джылда Минамото клан дженгеди, ол заман ол къауумну келечиси Минамото Ёсинака аскери блаЯпонияны ол замандагъы ара шахары Киотону алады, Тайра клан къыбылагъа къачады. Ол заманда оноу саулай да Минамотоланы къолларына тюшеди. Къралда оноуну де-факто алса да, де-юре император мюкюл этгинчи ол закон тышында болады, ол джыл огъунакъ Минамото Ёсинака императоргъа сэйи-тайсёгун титулну бердиртеди. Аны бла ол къралны бютеу аскер кючюн къолгъа джыяды. Энди аны хорларыкъ кюч къалмайды къралда.
Алай болса да, аны экиде къарнашы Минамото Ёритомо кеси аскер джыйыб Ёсинаканы къурутады. Андан сора Тайра кланны къыбылада къалгъанларын къурутады. Алай бла Ёритомо къралда джангыз оноу тутхан адам болады, амма керти ие болур ючюн императордан санкция керек эди, ол себебден Ёритомо сэйи-тайсёгун атны даулаб 1192 джыл алады. Ол замандан башлаб сэйи-тайсёгун (не да тюз сёгун) болждаллы аскер атдан дайым ат болады, аны бла къалмай осуйлукъ титул болгъанды..
Сёгунатны 1192 джыл къурулгъанындан башла 1867 джылда тюшюуюне дери (джети джюз джылны ичинде) сэйи-тайсёгун титул осуй бла келген титул болгъанды, формал халда император бла берилгенди. Джети ёмюрню ичинде сэйи-тайсёгун титулгъа талай клан ие болгъанды:
Камакур сёгунат — Камакура бакуфу (1192—1333)
Минамото Клан — 1192—1210 дждж., 3 сёгун
Фудзивара Клан — 1226—1252 дждж., 2 сёгун
Император принцле (синно) — 1252—1333 дждж., 4 сёгун
Киото сёгунат — Муромати бакуфу (1338—1573)
Асикага клан — 1338—1573, 16 сёгун
Эдо сёгунат — Эдо бакуфу (1603—1867)
Токугава клан — 1603—1867, 15 сёгун
Сэйи-тайсёгунланы списогу[тюрлендир]
Белгиле[тюрлендир]
- ↑ К. А. Попов, Законодательные акты средневековой Японии, М. 1984, стр.7
- ↑ «История Японии»
| 1 | Отомо но Отомаро | 793-794? | |
| 2 | Саканоуэ но Тамурамаро | 797-804 | |
| — | Бунъя но Ватамаро | 811 | сэйи-сёгун |
| — | Фудзивара но Тадабуми | 940 | |
| 3 | Минамото но Ёсинака | 1184 | |
| 4 (1) | Минамото но Ёритомо | 1192-1199 | 1195 джыл титулун салгъанды |
| 5 (2) | Минамото но Ёрииэ | 1202-1203 | |
| 6 (3) | Минамото но Санэтомо | 1203-1219 | аны бла бирге мухурну сакъчысы - найдайдзин болгъанды |
| 7 (4) | Фудзивара но Ёриннэ | 1226-1244 | Фудзивара сёгун-регентоле |
| 8 (5) | Фудзивара но Ёрицугу | 1244-1252 | |
| 9 (6) | Принц Мунэтака | 1252-1266 | сёгуны-принцле |
| 10 (7) | Принц Корэясу | 1266-1289 | |
| 11 (8) | Принц Хисааки | 1289-1308 | |
| 12 (9) | Принц Морикуни | 1308-1333 | |
| 13 | Принц Мориёси | 1333 | |
| 14 | Принц Нариёси | 1335-1336 | |
| 15 (1) | Асикага Такаудзи | 1338-1358 | |
| 16 (2) | Асикага Ёсиакира | 1358-1367 | |
| 17 (3) | Асикага Ёсимицу | 1367-1394 | биргелей садайдзин (сол министр), впоследствии дайдзё-дайдзин (баш канцлер) болуб тургъанды |
| 18 (4) | Асикага Ёсимоти | 1394-1423 | |
| 19 (5) | Асикага Ёсикадзу | 1423-1425 | |
| 20 (6) | Асикага Ёсинори | 1429-1441 | |
| 21 (7) | Асикага Ёсикацу | 1442-1443 | |
| 22 (8) | Асикага Ёсимаса | 1449-1473 | |
| 23 (9) | Асикага Ёсихиса | 1473-1489 | |
| 24 (10) | Асикага Ёсики | 1490-1493 | |
| 25 (11) | Асикага Ёсидзуми | 1494-1508 | |
| 26 (10) | Асикага Ёсики | 1508-1521 | экинчи кере |
| 27 (12) | Асикага Ёсихару | 1521-1546 | |
| 28 (13) | Асикага Ёситэру | 1546-1565 | |
| 29 (14) | Асикага Ёсихидэ | 1568 | |
| 30 (15) | Асикага Ёсиаки | 1568-1573 | |
| 30 (15) | Акэти Мицухидэ | 1582 джылны 20-чы июндан 2-чи июлуна дери |
"Онюч кюннге сёгун" кибик белгилиди |
| 31 (1) | Токугава Иэясу | 1603-1605 | |
| 32 (2) | Токугава Хидэтада | 1605-1623 | |
| 33 (3) | Токугава Иэмицу | 1623-1651 | |
| 34 (4) | Токугава Иэцуна | 1651-1680 | |
| 35 (5) | Токугава Цунаёси | 1680-1709 | «Ит сегун» кибик белгилиди [2] |
| 36 (6) | Токугава Иэнобу | 1709-1712 | |
| 37 (7) | Токугава Иэцугу | 1712-1716 | |
| 38 (8) | Токугава Ёсимунэ | 1716-1745 | |
| 39 (9) | Токугава Иэсигэ | 1745-1760 | |
| 40 (10) | Токугава Иэхару | 1760-1786 | |
| 41 (11) | Токугава Иэнари | 1787-1837 | |
| 42 (12) | Токугава Иэёси | 1837-1853 | |
| 43 (13) | Токугава Иэсада | 1853-1858 | |
| 44 (14) | Токугава Иэмоти | 1858-1866 | |
| 45 (15) | Токугава Ёсинобу | 1866-1867 | аны бла бирге мухурну сакъчысы - найдайдзин болгъанды |
