Ислам

Эркин энциклопедия Википедияны статьясы.
Бери кёчерге: навигация, излеу

Istanbul, Hagia Sophia, Allah.jpg
Ислам

Акъыда

Аллах

Аллахны барлыгъы эм бирлиги
Мёлекле
Сыйлы китабла
Мухаммад файгъамбар эм
башха файгъамбарла
Ахырат
Къадар

Тамал ибадатла

Шахада этиу
Намаз къылыу
Закят бериу
Ораза тутуу
Хадж къылыу

Байрам кюнле

Ораза байрам
Къурман байрам

Китабла эм джорукъла

Къуран

Сюннет · Хадис
Фикх · Шериат · Келям
Суфийлик

Тарих эм къауумла

Исламны тарихини кёзюулери
Ахль аль-Байт · Сахабла
Суннитлик · Шиитлик · Хариджитлик
Тёрт Халиф · Онеки имам

Культура эм джамагъат

Абдез · Байрамла · Билим
Межгитле · Философия · Фитир
Къурман · Мазхабла
Къралла · Садакъа · Санат
Орузлама · Тарикатла

Джууукъ динле

Иудейлик · Христианлыкъ


 к  с  т 

Ислам (араб. الإسلام‎‎‎) — дуниялыкъ динледен бириди, монотеистлик (бир Аллах ийнаннган) динди. Авраамлыкъ (Ибрахимлик) динледен бириди (башхала — чууут дин бла христианлыкъ). «Ислам» сёзню талай магъанасы барды, биринчи магъанасы «мамырлыкъ» болгъанды. Башха магъанасы бу сёзню - «кесинги Аллахха берген». Шериат терминологияда ислам — ол толу, абсолют бираллахлыкъды, Аллахха бойсунуу, кёбаллахлыкъдан (ширкден) кетиу. Аллахха бойсуннган адамлагъа исламда «муслимле» (муслиманла) дейдиле.

Къураннга кёре, джангыз ислам — тюз динди адамлагъа, бары Файгъамбарла да ол динни тутхандыла.

Акъыда[тюрлендир]

    Quill-Nuvola.svg    Статьяны бу бёлюмю алкъын джазылмагъанды неда толу тюйюлдю. Хайт дегиз да джазыгъыз!

Аллах[тюрлендир]

    Quill-Nuvola.svg    Статьяны бу бёлюмю алкъын джазылмагъанды неда толу тюйюлдю. Хайт дегиз да джазыгъыз!

Къуран[тюрлендир]

Википедияда бу теманы юсюнден энчи статья барды: Къуран.

Къуран — дин китабды, ислам динни тутхан болгъан адамланы сыйлы китабларыды. Къуран болгъан муслиман джорукъланы тамалыды. Дин джорукъланы да граждан джорукъланы да.

Мухаммад[тюрлендир]

Мухаммад (570 джыл8 июнь, 632 джыл) — ислам динде дуниягъа Аллахдан келген ахыр келечисине - файгъамбаргъа, саналады. Аллах аны дунияда бютеу адамлагъа, джинлеге, мёлеклеге файгъамбар болургъа ашыргъанды. Мухаммад файгъамбардан адамлагъа Къуран берилгенди.

Иман[тюрлендир]

    Quill-Nuvola.svg    Статьяны бу бёлюмю алкъын джазылмагъанды неда толу тюйюлдю. Хайт дегиз да джазыгъыз!

Адам[тюрлендир]

    Quill-Nuvola.svg    Статьяны бу бёлюмю алкъын джазылмагъанды неда толу тюйюлдю. Хайт дегиз да джазыгъыз!

Юйюр[тюрлендир]

    Quill-Nuvola.svg    Статьяны бу бёлюмю алкъын джазылмагъанды неда толу тюйюлдю. Хайт дегиз да джазыгъыз!

Намыс[тюрлендир]

    Quill-Nuvola.svg    Статьяны бу бёлюмю алкъын джазылмагъанды неда толу тюйюлдю. Хайт дегиз да джазыгъыз!

Адамла арасы илишкиле[тюрлендир]

    Quill-Nuvola.svg    Статьяны бу бёлюмю алкъын джазылмагъанды неда толу тюйюлдю. Хайт дегиз да джазыгъыз!

Китабны адамлары[тюрлендир]

«Китабны адамлары» (ахль аль-китаб) деб муслиманла христианла бла чууут динликлеге айтадыла. Бу ат бла муслиман динде христианла бла чууулула маджюсюледен айырадыла. Шериатха кёре, китабны адамларыны ислам къралда кеси динлерин тутаргъа эркинликлери барды, аланы ёлтюрюрге, рысхыларын сыйырыргъа джарамайды. Китабны адамларындан къатын алыргъа болады муслиман кишилеге.

Муслиман къралла[тюрлендир]

Дуния къраллада муслиманланы процент санлары

Биринчи муслиманланы фахмулу болгъанлары, аланы аскерлери хорламлы болгъаны, биринчи муслиман къралны — Араб Халифатны кючлюлюгю себебли ислам дин Африкада, Азияда, Европада кёб джерледе джайылгъанды. Бусагъатда муслиманла 120 къралда джашайдыла. 35 къралда муслиманла кёбчюлюк боладыла. 29 къралда муслиманла белгили азчылыкъдыла. 28 къралда ислам официал халда кърал динди. Муслиманланы къуру 18 % араб къраллада джашайды. Муслиманланы 20% Африканы субсахара районунда джашайды. Муслиманланы 30% Индияда, Пакистанда, Бангладешде, Индонезияда эмда Малайзияда джашайды.

Ислам хакъ[тюрлендир]

    Quill-Nuvola.svg    Статьяны бу бёлюмю алкъын джазылмагъанды неда толу тюйюлдю. Хайт дегиз да джазыгъыз!

Тенглик теория[тюрлендир]

    Quill-Nuvola.svg    Статьяны бу бёлюмю алкъын джазылмагъанды неда толу тюйюлдю. Хайт дегиз да джазыгъыз!

Исламда къауумла[тюрлендир]

    Quill-Nuvola.svg    Статьяны бу бёлюмю алкъын джазылмагъанды неда толу тюйюлдю. Хайт дегиз да джазыгъыз!

Суннитле[тюрлендир]

Суннитле (араб. أهل السنة‎‎‎ ‘ахль ус-сунна — суннаны адамлары) Мухаммад файгъамбарны ызындан баргъанладыла, аны суннасын (адетин) тутханла. Биринчи тёрт халифни да тюзлеге санайдыла. Суннитле ислам динни къайнагъына Къуран бла Мухаммад файгъамбарны суннасын санайдыла. Суннитледе, тёрт уллу муслиман алим къурагъан, тёрт мазхаб джайылыбды, ала: Абу Ханифаны мазхабы, Аш-Шафиини мазхабы, Малик ибн Анасны мазхабы, Ахманд ибн Ханбалны мазхабы.

Шиитле[тюрлендир]

Шиитле (араб. شيعة‎‎шӣ‘а — партия, къауум) — биринчи муслиманладан айырылгъан къауумду. Мухаммад файгъамбар ёлгенден сора къуралгъанды шиит партия. Ала муслиманланы тамадалары, Халифатны башчысы Али ибн Абу Талиб болса керекге санагъандыла. Алгъа бу муслиманланы араларында къуру политика ишледе даулаш болгъанды, дин джанына артдан кёчгенди.

Хариджитле[тюрлендир]

    Quill-Nuvola.svg    Статьяны бу бёлюмю алкъын джазылмагъанды неда толу тюйюлдю. Хайт дегиз да джазыгъыз!

Суфизм[тюрлендир]

    Quill-Nuvola.svg    Статьяны бу бёлюмю алкъын джазылмагъанды неда толу тюйюлдю. Хайт дегиз да джазыгъыз!

Исламны тарихи[тюрлендир]

    Quill-Nuvola.svg    Статьяны бу бёлюмю алкъын джазылмагъанды неда толу тюйюлдю. Хайт дегиз да джазыгъыз!

Джибериуле[тюрлендир]

    Quill-Nuvola.svg    Статьяны бу бёлюмю алкъын джазылмагъанды неда толу тюйюлдю. Хайт дегиз да джазыгъыз!

Белгиле[тюрлендир]

Суратла[тюрлендир]

Religion template.gif  Бу, динни юсюнден тамамланмагъан статьяды. Сиз болушургъа боллукъсуз проектге, тюзетиб эм информация къошуб бу статьягъа.