Контентге кёч

Къарачайлыла

Википедия — эркин энциклопедияны статьясы.
Къарачайлыла
Аланла
Миллетни саны
Миллетни бютеулей саны 254 000
Джашагъан джерлери
Россия Россей: 226 271 (2020)[1]

Тюрк Тюрк: 21 000[2]
Американы Бирлешген Штатлары АБШ: 3 000[3]
Къыргъызстан Къыргъызстан: 1 900[4]
Къазакъстан Къазахстан: 1 688 (2021)[5]

Башха билгиле
Тиллери къарачай-малкъар тил
Расалары европ раса (кавкасионла), туранидле
Динлери Ислам
Джууукъ миллетле къумукълула,
къырым татарлыла,
малкъарла
Къуралгъанлары аланладан, булгъарлыладан, кавказ миллетледен, къыпчакълыладан
Археология культуралары къобан культура
тюрлендириу Шаблонну документациясына къарагъыз
Къарачай къыз миллет кийимде

Къарачайлыла (аланла[6])— Шимал Кавказны ара кесегинде, кёб юсю Къарачай-Черкес республикада джашагъан, башына эркин, тюрк[7], тамырлы миллет[8][9].

Саны

[тюзет | къайнакъны тюзет]
Тюбюрекде муниципал къураула саналадыла, Къарачай халкъны саны 5% - ден кёб болгъанла.
[тюзет | къайнакъны тюзет]
Эресейни районларына эм шахарларына къарачайлыланы бёлеклери
Район эмда шахар РФ субъекти % къарачайлы
Гитче Къарачай район Къарачай-Черкес 86,9
Къарачай район Къарачай-Черкес 85,3
Къобан район Къарачай-Черкес 75,3
Къарачай шахар Къарачай-Черкес 75,1
Джёгетей Аягъы район Къарачай-Черкес 69,1
Зеленчук район Къарачай-Черкес 33,8
Уруп район Къарачай-Черкес 18,3
Черкесск шахар Къарачай-Черкес 16,3
Адыге-Хабль район Къарачай-Черкес 6,1
Нарсана шахар Ставрополь край 6,0

(2010 джылда болгъан санауугъа кёре къарачайланы адам саны)[10]

Эндоним бла экзонимле

[тюзет | къайнакъны тюзет]
Тил Ат
Къарачай-малкъар тил Аланла[11][12][13]
Мегрел тилде Alani[14]
Ногъай тилде Алан[15]
Эбзе тилде Az[16]
Дюгер тилде Асиаг[14][17]
Тегей тилде Аси, Ассон[14][18]
Абхаз тилде Azuho, Akaraç[14]



Белгиле

[тюзет | къайнакъны тюзет]
  1. ↑ Россейни тергеу 2020.
  2. ↑ Адам къауумла Тюркде
  3. ↑ Борлакова Ф.А. Тпулу диаспора АБШ-да
  4. ↑ Адам къауумла Къыргъызстанда
  5. ↑ Къазахстанны халкъыны санау (2021 жылда).
  6. ↑ Волкова Н. Г. Этнонимы и племенные названия Северного Кавказа. — Москва: «Наука», 1973. — С. 87. — 208 с.
  7. ↑ Схаляхо Р.А. Тюрки Кавказа. Сравнительный анализ генофондов по Y-хромосоме // Вестник Московского университета : журнал. — 2013. — Февраль (т. XXIII, № 2). — С. 39. Архивировано 7 апреля 2023 года.
  8. ↑ С.Х. Хотко. Карачай: страна на вершине Кавказа, очерки истории и культуры Карачая. — Майкоп: Полиграф-Юг, 2011. — ISBN 9785799206550.
  9. ↑ Алексеева Е.П. Карачаевцы и балкарцы - древний народ Кавказа. — Москва: Бриз, 1993. — ISBN 5-02-017760-1.
  10. ↑ Всероссийская перепись населения 2010г
  11. ↑ Лобжанидзе, Александр; Заяц, Дмитрий (20 Ocak 2015). Этнокультурные регионы мира (Rusça). Litres. ISBN 978-5-457-69248-0. 1 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Kasım 2023.
  12. ↑ Ėmma Shirii︠a︡zdanovna Geni︠u︡shene, Zlatka Guentchéva, Reciprocal Constructions, Vol. 3, John Benjamins Publishing Company, 2007, s. 971
  13. ↑ Tavkul, Ufuk. ПУТЕШЕСТВИЕ К СЕРДЦУ КАВКАЗА КАРАЧАЙ-МАЛКАР. s. 77. 1 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Kasım 2023.
  14. 1 2 3 4 Tavkul, Ufuk. ПУТЕШЕСТВИЕ К СЕРДЦУ КАВКАЗА КАРАЧАЙ-МАЛКАР. s. 79. 1 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Kasım 2023.
  15. ↑ M. A. Habichev: Ob etnonimax alan, byzynnyly, malkarly, karačajly, tegejli, 1971, s. 126
  16. ↑ Мизиев Исмаил. История карачаево-балкарского народа с древнейших времён до присоединения к России // Ас алан. М.: «Мир дому твоему», 1998. № 1. - С.2-102
  17. ↑ Vasily ABAEV (1960). Karaçay ve Balkarların Kökeni (Rusça). Nalçik. s. 131.
  18. ↑ Vasily ABAEV (1960). Karaçay ve Balkarların Kökeni (Rusça). Nalçik. s. 161.
Чыкъгъаны — «https://krc.wikipedia.org/w/index.php?title=Къарачайлыла&oldid=127933»