Расизм

Википедия — эркин энциклопедияны статьясы.
Бери кёчерге: навигация, излеу
Файл:Bir afroamerikan.jpg
Бир афро-американлы, юсюнде «къуру къарала» деген джазыуу болгъан быргъыдан суу иче турады (АБШ), 1939)
Ахыр джыллада спорт тюбешиуледе кёрюннген расизмге къаршчы къараучуланы эмда халкъны ауазлары бекден бек чыгъа башлагъанды. Бундеслиганы Ганновер 96 — Вольфсбург матчында расизмге къаршчы протест, расизмге къаршчы къызыл карт кёргюзедиле. Картлада «Zeig' Rassismus die Rote Karte!» (Расизмге къызыл карт кёргюз!) деб джазылгъанды, 21.10.2007).

Расизм (фр. racisme) — адам расаланы бири-бирине физикалыкъ эмда психологиялыкъ джанындан тенг болмауу тамал болгъан къарамланы джыйымыды. Расизмде расала — «сыйлыла» бла «сыйсызлагъа» юлешинедиле, алагъа кёре «сыйлы» расаны келечилери дуниягъа бийлик этер ючюн джаратылгъандыла.

Башха сёзле бла айтсакъ, бу политикалы концепциягъа кёре адам расала бир-бирлери бла тенг тюлдюле, аланы башха этген бек магъаналы ышанла бардыла. Теориядан практикагъа кёчсе, расизм адамланы дискриминациягъа келтиреди.

Дунияны асламысында расизм айыбланады эмда закон бла джасакълыды.

Терминни айгъакъланыуу[тюрлендир | кодну тюрлендир]

«Расизм» сёз бирични Ларуссну сёзлюгюнде 1932 джыл тюбейди, эмда «бир раса къауумну башханы аллында огъарылыгъын джакълагъан система» кибик белгилейди. Бусагъатдагъы магъанасыда[1] андан узакъ кетмегенди, алай а политкалы дискурсда бир-бирледе кенгереди, раса огъарылыкъгъа миллет, дин неда башха ышанла къошады.

Раса дискриминацияны бютеу формаларын да къурутууну юсюнден халкъла арасы конвенцияда раса дискриминация былай айгъакъланады:

« Тенг тамалда адамны хакъларыны эмда политикалы, экономикалы, социал, культуралы неда джамагъат джашауну башха бёлеклеринде эркинликлерини танылыууну, хайырландырлыууну неда тындырылыууну къурутургъа неда азайтыргъа излеб, расасыны, терисини бетини, тукъумуну, миллет неда этника джаратылыууну тамалында айырыу, чеклендириу неда сайлауду. »

Белгиле[тюрлендир | кодну тюрлендир]

  1. Сёз ючюн: «Расизм — бир адам расаны башханы аллында огъарылыгъын баямлагъан доктринады.» — Уллу суратлы энциклопедиялыкъ сёзлюк, М., Астрель, 2003
Commons-logo.svg  Викигёзенде (Wikimedia Commons'да) бу категориягъа келишген медиа-файлла табарыкъсыз: Расизм.