Канада

Эркин энциклопедия Википедияны статьясы.
Бери кёчерге: навигация, излеу

Canada
Канада

Flag of Canada.svg
Coat of arms of Canada rendition.svg
Байрагъы Герби
Canada (orthographic projection).svg
Девизи: «A Mari Usque Ad Mare»
лат. «Тенгизден тенгизге дери»
Гимни: «O Canada!»
Audio тынгыларгъа
Бойсунмаулугъу баямланнганды 1 июль 1867 (Британ Шимал Американы юсюнден Акт)
11 декабрь 1931 (Вестминстер статут 1931)
17 апрель 1982 (Бирлешген королевстводан)
Официал тил(лер)и ингилиз тил, француз тил
Ара шахары Оттава
Эм уллу шахар(лар)ы Торонто, Монреаль, Ванкувер, Калгари, Оттава
Кърал оноууну формасы Конституциоялы монархия
Къралны башчысы
Генерал-губернатор
Премьер-министр
Королева II Елизавета
Дэвид Ллойд Джонстон
Стивен Харпер
Территориясы
  • Саулай
  • Суу (%)
2-чи
9 984 670 км²
8,62 % %
Халкъы
  • Саулай (2009)
  • Басыннганы
37-чи
34 157 950 адам
3,42 адам/км²

БИП
  • Саулай (2008)
  • Адам башына

4-чю
$ 1 510 млрд [1]
$ 47 066[1]
Валютасы Канада доллар (CAD, код 124)
Интернет домени .ca
Телефон коду +1
Заман бёлюмю UTC-3,5...-8
  1. 1,0 1,1 Халкъла арасы ачха фонд (апрель 2008)

Кана́да (ингил. эмда фр. Canada) — Шимал Америкада орналгъан къралды, джерини ёлчеми бла дунияда экинчи орундады (Россиядан сора). Атлантика, Шимал Бузлауукъ эм Шош океанла бла джууулады, къыбылада эмда шимал-кюнбатышда АБШ бла чеклешеди, шимал-кюнчыгъышда уа — Гренландия (Дания) бла. Канаданы АБШ бла чеги — эки къралны арасында болгъан эм узун чекди.

Бюгюнлюкде Канада, ингилиз бла француз тилле федерал дараджада официл статусда танылгъан конституциялы монархияды, эки тилли эмда кёб культуралы къралды. Технологиясы эмда индустриясы айныгъан Канаданы экономикасы бай табийгъат ресурслада эмда сатыу-алыуда (артыкъсызда бек АБШ бла) тамалланады.

Географиясы[тюрлендир]

    Quill-Nuvola.svg    Статьяны бу бёлюмю алкъын джазылмагъанды неда толу тюйюлдю. Хайт дегиз да джазыгъыз!

Тарихи[тюрлендир]

    Quill-Nuvola.svg    Статьяны бу бёлюмю алкъын джазылмагъанды неда толу тюйюлдю. Хайт дегиз да джазыгъыз!

Француз тенгиз джолоучу эмда тинтиучу Жак Картье 1534 джыл ачхан Канада, Квебекде француз колонияладан башланнганды. Ингилиз колонизациядан сора юч британ колонияны (аннга дери Джангы Францияны территориясы болуб тугъан) бирлигинден Канада конфедерация къуралгъанды. Канаданы суверенитети, 1867 джылдан 1982 джылгъа дери баргъан мамыр процессни эсебиди.

Халкъы[тюрлендир]

2010 джылны аллында Канаданы халкъы 34 миллион адам чакълы бир барды. 2006 джыл санау, 2001 джыл бла тенглешдириуде 5,4% ёсюуню белгилегенди[1].

Канаданы халкъыны тёртден ючюсю чакълы бир, АБШ-ны чегинден 160 километрден узакъ кетмей джашайды[2].

2001 джыл санаугъа кёре канадалыланы саны 30 007 094 болгъанды. Канада статистика къуллукъну информациясына кёре 2009 джылны мартына къралны халкъы 33,5 миллион адам болгъанды, аладан 8 миллион француз тиллиле (франкофонла). Халкъны ёсюую кёбюсюне иммиграция бла байламлыды.

Канада, этника кёрюм бла бек кёб тюрлю миллетли къралды. Канадалыланы кёбюсю, артыкъсыз да бек бабалары колонизацияны заманында келгенле, кеслерин энчи канада этнос кибик кёргенликлери ючюн, эм уллу этника группа кесине «канадалыла» дейди (39,4 %). Андан сора кеслерине ингилизлиле (34,4 %), французла (25,7 %), немецле (3,6 %), итальянлыла (2,8 %), украинлиле (1,7 %), аборигенле (индейлиле бла эскимосла 1,5 %), къытайлыла (1,4 %), голландлыла (1,4 %), полякла (0,9 %), оруслула (0,1 %) дегенле барадыла.

Политикасы[тюрлендир]

Бусагъат заманда Канада, 10 провинция бла 3 территориядан къуралгъан федератив къралды. Кёбюсюне француз тиллиле (франкофонла да дейдиле алагъа) джашагъан провинция Квебекди, къалгъанла кёбюсюне ингилиз тилли (англофон) провинцияладыла, француз тилли Квебек бла тенглешдирилселе алагъа «ингилиз Канада» да дейдиле. Кюбюсюне ингилиз тилли тогъуз привинцияны санында болгъанлыкъгъа, джангыз Нью-Брансуик, официал халда эки тилли провинцияды. Юкон территория, официал халда эки тиллиди (ингилиз эм фрнацуз тилле), Шимал-Кюнбатыш территорияла бла Нунавутда а уа 11 официал тил танылынадыла (аланы ичинде ингилиз бла француз тилле да).

Административ бёлюннгени[тюрлендир]

Канаданы падминистратив бёлюнюую

Бусагъатда Канада 10 провинция бла 3 территориягъа бёлюнеди. Эм джангы административ бирим Нунавутду (1999 джылда къуралгъанды).

Провинцияла (кюнбатышдан кюнчыгъышха)[тюрлендир]

Территорияла (кюнбатышдан кюнчыгъышха)[тюрлендир]

Экономикасы[тюрлендир]

    Quill-Nuvola.svg    Статьяны бу бёлюмю алкъын джазылмагъанды неда толу тюйюлдю. Хайт дегиз да джазыгъыз!


Къайнакъла:
  1. Beauchesne, Eric We are 31,612,897. National Post (2007-03-13). Тинтилгенди: 13 март 2007.
  2. Custred, Glynn (2008). "Security Threats on America's Borders". in Alexander Moens. Immigration policy and the terrorist threat in Canada and the United States, Fraser Institute. p. 96. ISBN 0889752354. 
Wikimedia Commons  Викигёзенде (Wikimedia Commons) бу категориягъа келишген медиа-файлла табарыкъсыз: Канада.
Sm-Wikipuzzlepiece.png  Бу, тамамланмагъан статьяды. Сиз болушургъа боллукъсуз проектге, тюзетиб эм информация къошуб бу статьягъа.