Фиуме эркин шахар

Википедия — эркин энциклопедияны статьясы.
Фиуме эркин шахар
Stato libero di Fiume
Slobodna riječka država
Fiumei Szabad Állam
Freistaat Fiume

Шахар-кърал

1920 — 1924
 

Байрагъы
Ара шахары Фиуме
Тил(лер)и итальян тил, хорват тил, маджар тил, немец тил
Валютасы Итальян лира
Джер ёлчеми 28 км²
Кърал оноууну формасы Республика
Президент
 - 1921-1922 Рикардо Занелло
 - 1922 Джованни Джуриати
Аскер губернатор
 - 1923-1924 Гаэтано Джардино

Фиуме эркин шахар (ит. Stato libero di Fiume, хорв. Slobodna Država Rijeka) — 19201924 джыллада бойсунмагъан кърал (эркин шахар) болгъанды. Территориясы 28 км² болгъанды — Риека шахар (ит. Fiume) эм Италия бла байлагъан тар коридор.

Фиуме соруу[тюзет | кодну тюрлендир]

Википедияда бу теманы юсюнден энчи статья барды: Рим кесамат (1924).

Биринчи дуния къазауатдан сора Австрия-Маджар чачылады, Фиумеге иелик уллу халкъла арасы проблема болуб чыгъады — бу магъаналы тенгиз портха Югославия бла Италия дау этгендиле. Хорлагъан къралланы келишиулерине кёре Фиуме бойсунмагъан кърал болгъанды. Американ президент Вудро Вильсон бу чек конфликтде тёречи болгъанды[1]. Аны теджеуюне кёре Фиумеде Миллетлени Лигасыны штаб-фатары орналыргъа керек эди[2].

12 ноябрь 1920 джыл Фиуме конфликтни эсебинде Рапалло кесамат (1920) къабыл этиледи, аннга кёре бютеу тарафла Фиумени азатлыгъын таныйдыла эм аны саулугъун джакъларгъа борчланадыла. АБШ, Франция эм Уллу Британия джангы къралны таныйдыла.

Аны къой, былайда дунияда эм гитче коммунист партия да болгъанды.

3 март 1922 джыл джерли фашистле правительствону тюшюредиле, властны кючлеб, Италиядан болушлукъ тилейдиле. 17 мартда Фиумеге итальян аскер киреди.

27 январь 1924 джыл Серблилени, Хорватлыланы эмда Словенлилени Королевствосу бла Италия Королевствону арасында Рим кесамат къабыл этиледи, аннга кёре Италия Фиумени кесине къошады, СХСК уа Сушак шахаргъа ие болады. Фиумени правительствосу бу кесаматны танымай, кёчгюнчюлюкде ишлеб тургъанды[3].

Дагъыда къарагъыз[тюзет | кодну тюрлендир]

Джибериуле[тюзет | кодну тюрлендир]

Белгиле[тюзет | кодну тюрлендир]

  1. Peacemaking, 1919 by Harold G. Nicolson
  2. Ljubinka Toševa-Karpowicz. D’Annunzio u Rijeci: mitovi, politika i uloga masonerije. — Rijeka, Izdavački centar Sušak, Biblioteka Dokumenti; sv. 23, 2007.
  3. Massagrande, Danilo L. Italia e Fiume 1921—1924: dal 'Natale di sangue' all’annessione. — Milano, Cisalpino — Goliardica Istituto Editoriale, 1982.