Американы Бирлешген Штатлары

Эркин энциклопедия Википедияны статьясы.
Бери кёчерге: навигация, излеу

United States of America
Американы Бирлешген Штатлары

Flag of the United States.svg
Great Seal of the United States (obverse).svg
Байрагъы АБШ-ны Уллу мухуру
United States (orthographic projection).svg
Девизи: «In God We Trust»
«Аллахха ышанабыз»
Гимни: «The Star-Spangled Banner» (Джулдузла себилген байракъ)
Audio тынгыларгъа
Бойсунмаулугъу баямланнганды 4 июль 1776 (Уллу Британиядан)
Официал тил(лер)и Де-факто ингилиз тил, де-юре официал тил джокъду
Ара шахары Вашингтон
Эм уллу шахар(лар)ы Нью-Йорк, Лос-Анджелес, Чикаго, Лас-Вегас, Майами, Даллас, Сан-Франциско, Сан-Диего, Бостон, Хьюстон, Филадельфия, Сиэтл, Детройт, Денвер, Финикс
Кърал оноууну формасы Президент республика
Президент
Вице-президент
Барак Хусейн Обама II
Джозеф Робинетт Байден-кичи
Территориясы
  • Саулай
  • Суу (%)
4-чю
9 518 900 км²
6.76 %
Халкъы
  • Саулай (2008)
  • Басыннганы
3-чю
304 191 257 адам
31 адам/км²

БИП
  • Саулай (2007)
  • Адам башына

1-чи
$ 14,246 трлн
$ 46 954
Валютасы АБШ-ны доллары (USD,код 840)
Интернет домени .us, .mil, .gov
Телефон коду +1
Заман бёлюмю UTC-5…-10

Американы Бирлешген Штатлары (ингил. United States of America, исп. Estados Unidos de América) — Шимал Америка континентде орналгъан кърал. Тёртюнчю орунну алады Джерде территориясы бла (9 518 900 км²) эм ючюнчю орунну халкъыны саны бла (304 млн. адам). Ара шахары — Вашингтон.

Географиясы[тюрлендир]

Бирлешген штатла шималда Канада бла чеклешедиле, къыбылада — Мексика бла, дагъыда Россия бла тенгиз бла чеклери барды. Кюнбатышда Шош океан бла джууладыла эм кюнчыгъышда — Атлантика океан бла. Кърал 50 штатха эм федерал административ бёлюм (District of Columbia) Колумбиягъа бёлюнеди. АБШ-гъа талай айрымкан территориялада босунубдула. АБШ-де джашагъанлагъа америкалыла дейдиле, АБШ-ны кесине огъуна Америка деб къоядыла.

Тарихи[тюрлендир]

Американы Бирлешген Штатлары 1776 джыл къуралгъанды, 13 британ колония бирлешиб, бойсунмазлыкъларын баямлагъанларында. Бойсунмазлыкъ ючюн къазауат 1783 джылгъа дери баргъанды, колонистлени (америкалыланы) хорламлары бла бошалгъанды. 1787 джыл АБШ-ни Конституциясы къабыл этилиннгенди, 1791 джыл а уа — хакъланы юсюнден Билль. 1860-чы джыллада шимал, индустриялы штатла бла къыбыла къул тутхан штатланы араларында 4 джыл граждан къазауат баргъанды. Шимал штатланы хорламлары себебли кърал бёлюнмегенди эмда бютёу къралда къул тутуу къурутулгъанды. Биринчи дуния къазауатдан сора Бирлешген штатла изоляционизмни къойгъандыла, тири роль ойнаб башлагъандыла дуния политикада. 1945 джыл АБШ Экинчи дуния къазауатдан биринчи атом бомбалы кърал болуб чыкъгъанды эм Совет союз бла, 1980-чи джылланы аягъына дери баргъан, глобал къаджау сюелиуге киргенди.

Бюгюнлюкде АБШ дунияда эм уллу экономикасы ($14,2 трлн), эм къарыулу сауутлу кючлери болгъан къралды. БМО-ну Къоркъуусузлукъну Кенгешини дайым члениди, Шимал Атлантика альянсны (НАТО) къурагъан къралды.

Халкъы[тюрлендир]

Политикасы[тюрлендир]

Административ бёлюннгени[тюрлендир]

Экономикасы[тюрлендир]

Дагъыда къара[тюрлендир]

USA Flag Map.svg  Бу, АБШ-ны юсюнден тамамланмагъан статьяды. Сиз болушургъа боллукъсуз проектге, тюзетиб эм информация къошуб бу статьягъа.