Контентге кёч

Шаблон:Бусагъатдагъы иги статья

Википедия — эркин энциклопедияны бети.

Бу шаблон тёрт джангы иги статьяны генерация этерге деб къуралгъанды.

  • Хайырланыу: {{Бусагъатдагъы иги статья|статья=номер}}
  • Юлгюге: {{Бусагъатдагъы иги статья|статья=3}}

Джангы статьяла къошхан сагъатда артдагъы коментарий бла алышдырыгъызда къоюгъуз.

Неге керекди бу?

Автомат салынырча джангы иги статьяланы къысха ачыкълаулары, сёз ючюннге, былайгъа: Википедия:Иги статьяла.


Рим республиканы байрагъы
Рим республиканы байрагъы
Рим республика (лат. Res publica Populi Romani «Римни халкъыны бютеулю иши») — патчахлыкъ бла империяны арасында Буруннгу Римни тарих бёлюмю (509—27 джыл бизни э. д.). Республиканы кърал-полит къурамы кесинде демократия, аристократия эм монархия элементлени джыя эди.

Бютеулей юч бёлюмге айырылады:

  1. Эртдеги республика (509—287 джылла бизни э. д.)
  2. Орта (классик) республика (287—133 джылла бизни э. д.)
  3. Кеч республика (133—27 джылла бизни э. д.)

Римден ахырынчы патчах къысталгъандан сора (уллу кёллю Тарквиний) этрускла кюч джыйыб башлагъандыла. Этруссланы патчахлары Порсена Тарквинийге болушлукъ этирге излеб, рим плебсни болушурун сакълаб Римни осадагъа алгъанды. Римге болушлукъгъа латинле бла Кампанияны греклери (этрускланы эртденнги джаулары) келгендиле. Бирлешиб Ариций къатында урушда Порсенаны хорлагъан эдиле (508 джыл бизни э. д.). Порсена бла сермешиуле сегиз латин джерлешимле бла, сайланнган диктатор бла башчылыкъ этилген Арициан конфедерацияны къураууна келтиргендиле.

ЁС-ни баш неда джангыз бирим система болмагъан къралла: Либерия, Мьянма, АБШ
ЁС-ни баш неда джангыз бирим система болмагъан къралла: Либерия, Мьянма, АБШ

Ёлчелеу биримлени халкъла арасы системасы, ЁС (SI, фр. Système International d’Unités) — ёлчелеулени халкъла арасы системасыды, метрлик системаны бусагъатдагъы вариантыды. ЁС дунияда эм кёб хайырланнган ёлчелеу бирим системады. Аны тюз джашауда да, илмуда да, техникада да хайырландырадыла. Алай а электродинамикада илму ишлени асламысы Биримлени Гаусс системасы бла хайырланады. Бусагъатда ЁС дунияны къралларыны асламысында баш бирим ёлчелеу системасыды, кеслерини энчи бирим системалары болгъан къраллада (сёз ючюн АБШ) биримлени ангылатыулары ЁС-ни биримлерини юсю бла ангылатыладыла.

Джангы хазырланнган кофе
Джангы хазырланнган кофе

Кофе — кофе терекни къууурулгъан бюртюклеринден хазырланнган ичкиди. Кофеини болгъаны ючюн адамны чархына стимуляция этеди.

XIV ёмюрге дери кофе Эфиопияда кийик халда битгенди. Кечирек кофе терек Араб джарымайрымканнга келтириледи. XVI ёмюрню ахырында европачы саудюгерле кофены араб портлада сатыб алыб, Европагъа ташыб башлайдыла. Хапаргъа кёре, XVII ёмюрню ортасында бир муслиман джолоучу джашыртын кофе бюртюклени Къыбыла Индиягъа элтеди. Андан XVII ёмюрню ахырында голланд саудюгерле джашыртын кофе терекни Ява бла Суматрагъа чыгъарадыла. Аны бла кофени ёсдюрюуде араб монополияны ахыры болады. Кечирек, 1706 джылда голланд колонистле кофе терекни джетегин Амдстердамдагъы ботаника бачхагъа джибередиле, ма ол терекден башланады бу ёсюмлюлюкню Джангы Дунияны колонияларында тарихи. Талай джылдан француз патчах саугъагъа голландлыладан терекни джетегин алады, бир кесекден мокко кофени урлукъларын Йеменден Бурбон айрымканнга (бусагъатда — Реюньон, Мадкагаскарны къатындады). Андан башланады Bourbon атлы арабика кофени тукъуму. 1721 джыл Гвиана бла Мартиникада плантацияла орнатыладыла. 1727 джыл — Бразилияда, 1730 — Ямайкада (Blue Mountain атлы кофены тамалы салынады), 1748 джыл — Кубада, 1760 — Гватемалада, 1779 — Коста-Рикада, XIX ёмюрню аллына Джерни кофе плантацияла «белибауу» болады. Талай ёмюрню ичинде кофе эки джарымтобда да сюйюб ичилген ички болуб уллу хайыр бериб башлайды.

Табигъатда 70 тюрлю кофе терек барды — гитче кёкенледен башлаб 10 метрлик мазаллы тереклеге дери.


Аризонаны байрагъы
Аризонаны байрагъы

Аризо́на (ингил. Arizona, американ айтыу: [ˌærᵻˈzoʊnə]; навахо Hoozdo Hahoodzo) — АБШ-гъа 48-чи кирген, къыбыла-кюнбатышда орналгъан штат. Юта, Колорадо эм Нью-Мексико штатла бла бирге «юч мюйюш штатлагъа» киреди.

Официал чам аты — «Уллу тар ёзенны штаты» (ингил. The Grand Canyon State).

Ара шахары эмда эм уллу шахары - Финикс.