Хачыпсы



Аҧсны Аҳәынҭқарра Хачыпсы Республика

Байрагъы	Герби


Гимни: «Аиааира» (Хорлам)
Бойсунмазлыгъы баямланнганды	26 ноябрь 1994 джылда^[1] (Гюрджюден)
Къуралгъанды	VIII ёмюрде: Хачыпсы патчахлыкъ 1491 джылда: Хачыпсы бийлик 4 март 1921 джыда: Хачыпсы ССР
Официал тил(лер)и	Хачыпсы, орус
Ара шахары	Согъум^[2]
Эм уллу шахар(лар)ы	Согъум^[3], Гагра, Гудаута
Кърал оноууну формасы	Президент-парламент республика
Президент Вице-президент Премьер-министр	Александр Анкваб Михаил Логуа Леонид Лакербая^[4]
Территориясы • Саулай • Суу (%)	163 8665 км² км² аз %
Халкъы • Саулай (2011) • Басыннганы	белгили тюл 240 705^[5] адам 40 адам/км²
БИП • Саулай (2009) • Адам башына	белгили тюл $ 494,006 млн $ 2286
Валютасы	сом^[6] (RUB, код 643)
Интернет домени	джокъду
Телефон коду	+7 840 эм +7 940^[7]^[8]
Заман бёлюмю	UTC+4

Хачыпсы^[9] (хач. Аҧсны [Апсны́], гюрдж. აფხაზეთი [Апхазе́ти]) — Тау Артыны кюнбатыш кесегинде, Къара тенгизни къыбыла-кюнчыгъыш джагъасында орналгъан регионду. Хачыпсы властланы юрисдикциясына кёре — Хачыпсы Республика (хач. Аҧсны Аҳәынҭқарра), Гюрджюню юрисдикциясына кёре — Хачыпсы Автоном Республика (гюрдж. აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა). Алгъада — Хачыпсы Социалист Совет Республика эм Хачыпсы Автоном Совет Социалист Республика (Гюрджю ССР-ге кирген) болгъанды.

Гюрджюню Конституциясына кёре Гюрджюню бир бёлюмюдю. Алай а Хачыпсыны Гюрджю властла контролда тутмайдыла.

Хачыпсыны бойсунмаулугъун Россия Федерация (26 август 2008), Никарагуа (5 сентябрь 2008), Венесуэла (10 сентябрь 2009), Науру, Къыбыла Тегей эмда Преднестровье таныгъанды.

[тюрлендир] Географиясы

Хачыпсыны физика картасы

Хачыпсы, Тау Артыны шимал-кюнбатыш кесегинде, Псоу бла Ингури сууланы орталарында орналыбды. Шималда Россия бла, кюнчыгъышда уа Гюрджю бла чеклери барды, къыбыла-кюнбатышда Къара тенгизде джагъасы барды (узунлугъу — 210 км-ден кёб).

[тюрлендир] Халкъы

Хачыпсыда 240,7 минг чакълы бир адам джашайды. Аладан кёбюсю (51,5 %) шахарлада. Ара шахары эмда эм уллу шахары — Согъумду (43,7 минг адам).

[тюрлендир] Уллу шахарлары

[тюрлендир] Миллетлери

Джыл	Гюрджюлюле	Абхазлыла	Оруслула	Эрменлиле	Греклиле	Бютёу
1926	36.3% (67,494)	30.1% (55,918)	6.7% (12,553)	13.8% (25,677)	7.6% (14,045)	201,000
1939	29.5% (91,967)	18.0% (56,197)	19.3% (60,201)	15.9% (49,705)	11.1% (34,621)	311,885
1959	39.1% (158,221)	15.1% (61,193)	21.4% (86,715)	15.9% (64,425)	2.2% (9,101)	404,738
1970	41.0% (199,596)	15.9% (77,276)	19.1% (92,889)	15.4% (74,850)	2.7% (13,114)	486,959
1979	43.9% (213,322)	17.1% (83,087)	16.4% (79,730)	15.1% (73,350)	2.8% (13,642)	486,082
1989	45.7% (239,872)	17.8% (93,267)	14.3% (74,913)	14.6% (76,541)	2.8% (14,664)	525,061
2003	21.3% (45,953)	43.8% (94,606)	10.8% (23,420)	20.8% (44,870)	0.7% (1,486)	215,972