Хачыпсы

Эркин энциклопедия Википедияны статьясы.
Бери кёчерге: навигация, излеу

Координатла: 43°01′ N 41°03′ E / 43.016667° N 41.05° E (G) (O)

Аҧсны Аҳәынҭқарра
Хачыпсы Республика

Flag of Abkhazia.svg
Coat of arms of Abkhazia.svg
Байрагъы Герби
Europe location ABX.png
Гимни: «Аиааира» (Хорлам)
Бойсунмаулугъу баямланнганды 26 ноябрь 1994 джылда[1] (Гюрджюден)
Къуралгъанды VIII ёмюр: Хачыпсы патчахлыкъ
1491 джыл: Хачыпсы бийлик
4 март 1921 джыл: Хачыпсы ССР
Официал тил(лер)и хачыпсы, орус
Ара шахары Согъум[2]
Эм уллу шахар(лар)ы Согъум[3], Гагра, Гудаута
Кърал оноууну формасы Президент-парламент республика
Президент
Вице-президент
Премьер-министр
Александр Анкваб
Михаил Логуа
Леонид Лакербая[4]
Территориясы
  • Саулай
  • Суу (%)
163-чю
8665 км² км²
аз %
Халкъы
  • Саулай (2011)
  • Басыннганы
-
240 705[5] адам
40 адам/км²

БИП
  • Саулай (2009)
  • Адам башына

-
$ 494,006 млн
$ 2286
Валютасы сом[6] (RUB, код 643)
Интернет домени джокъду
Телефон коду +7 840 эм +7 940[7][8]
Заман бёлюмю UTC+4

Хачыпсы[9] (хач. Аҧсны [Апсны́], гюрдж. აფხაზეთი [Апхазе́ти]) — Тау Артыны кюнбатыш кесегинде, Къара тенгизни къыбыла-кюнчыгъыш джагъасында орналгъан регионду. Хачыпсы властланы юрисдикциясына кёре — Хачыпсы Республика (хач. Аҧсны Аҳәынҭқарра), Гюрджюню юрисдикциясына кёре — Хачыпсы Автоном Республика (гюрдж. აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა). Алгъада — Хачыпсы Социалист Совет Республика эм Хачыпсы Автоном Совет Социалист Республика (Гюрджю ССР-ге кирген) болгъанды.

Гюрджюню Конституциясына кёре Гюрджюню бир бёлюмюдю. Алай а 1992—1993 джыллада баргъан къазауатдан сора Хачыпсыны Гюрджю властла контролда тутмайдыла.

Хачыпсыны бойсунмаулугъун Россия Федерация (26 август 2008), Никарагуа (5 сентябрь 2008), Венесуэла (10 сентябрь 2009), Науру, Къыбыла Тегей эмда Преднестровье таныгъанды.

Географиясы[тюрлендир]

Хачыпсыны физика картасы

Хачыпсы, Тау Артыны шимал-кюнбатыш кесегинде, Псоу бла Ингури сууланы орталарында орналыбды. Шималда Россия бла, кюнчыгъышда уа Гюрджю бла чеклери барды, къыбыла-кюнбатышда Къара тенгизде джагъасы барды (узунлугъу — 210 км-ден кёб).

Халкъы[тюрлендир]

Хачыпсыда 240,7 минг чакълы бир адам джашайды. Аладан кёбюсю (51,5 %) шахарлада. Ара шахары эмда эм уллу шахары — Согъумду (43,7 минг адам).

Уллу шахарлары[тюрлендир]

Миллетлери[тюрлендир]

Джыл Гюрджюлюле Хачыпсылыла Оруслула Эрменлиле Греклиле Бютеу
1926 36.3%
(67,494)
30.1%
(55,918)
6.7%
(12,553)
13.8%
(25,677)
7.6%
(14,045)
201,000
1939 29.5%
(91,967)
18.0%
(56,197)
19.3%
(60,201)
15.9%
(49,705)
11.1%
(34,621)
311,885
1959 39.1%
(158,221)
15.1%
(61,193)
21.4%
(86,715)
15.9%
(64,425)
2.2%
(9,101)
404,738
1970 41.0%
(199,596)
15.9%
(77,276)
19.1%
(92,889)
15.4%
(74,850)
2.7%
(13,114)
486,959
1979 43.9%
(213,322)
17.1%
(83,087)
16.4%
(79,730)
15.1%
(73,350)
2.8%
(13,642)
486,082
1989 45.7%
(239,872)
17.8%
(93,267)
14.3%
(74,913)
14.6%
(76,541)
2.8%
(14,664)
525,061
2003 21.3%
(45,953)
43.8%
(94,606)
10.8%
(23,420)
20.8%
(44,870)
0.7%
(1,486)
215,972

Галерея[тюрлендир]

Белгиле[тюрлендир]

Sm-Wikipuzzlepiece.png  Бу, тамамланмагъан статьяды. Сиз болушургъа боллукъсуз проектге, тюзетиб эм информация къошуб бу статьягъа.