Википедия:Иги статьяла

Википедия — эркин энциклопедияны бети.
Бери кёчерге: навигация, излеу
Иги статьяла

Терен эмда магъаналы статьялагъа иги статья дараджа бериледи. Иги статьяла сайланнган статьяланы критерийлерине джетмегендиле алкъын, алай а сюйсегиз, статьяны тюзетиб, информация къошуб сайланнган джараджагъа дери чыгъарыргъа боллукъсуз. Бу бетге чыкъгъынчыннга аллай статьяла сайланыу процедураны ётедиле, ала тюзлюкге, нейтраллыкъгъа, толулукъгъа эмда стилге кёре сюзюлген этиледиле. Бютеу иги статьяла тюблеринде медаль бла белгиленедиле, аланы тизмесин былайда кёрюрге боллукъсуз. Бусагъатда Къарачай-Малкъар Википедияда 19 иги статья барды.

Silverwiki 2.png

P geography.png

География

P art.png

Санат бла культура

Алкъын джукъ джокъду

P history-lightblue.png

Тарих

P physics.png

Илму бла технология

P football.png

Спорт эм кёз ачыу

Алкъын джукъ джокъду

P biology.png

Биология

P social sciences.png

Адамла

Алкъын джукъ джокъду

P derecho.svg

Джамагъат бла политика

Config-date.png

Кёб болмай игилеге сайланнган статьяла

Габсбургланы къаласы

Ве́на — Австрияны федерал ара шахарыды, аны бла бирге Австрияны тогъуз федерал джерлерини бириди, тёрт джанындан Австрияны башха джери — Тёбен Австрия бла къуршоуланыбды. Къралны кюнчыгъыш джанында орналгъанды. Венада джашагъан адамланы саны 1,68 млн чакълы бир бола кетеди (2008); шахар тёгерекде джашагъанла бла бирге — 2,3 млн адам чакълы бир. Венада джашагъанланы саны бютёу къралны халкъыны тёрт этиб бири болады. Алай бла Вена, Австрияны эм уллу шахарына саналады, Европа Бирликни уллу шахарларыны ичинде тогъузунчу орундады. Австрияны культура эмда политика аралыгъыды.

Вена, Нью-Йорк бла Женевадан сора, БМО-ну ючюнчю резиденция-шахарыды. Вена халкъла арасы аралыкъда кёб тюрлю халкъла арасы организацияла орналыбды.

Кёб джюзджыллыкъланы Вена, Габсбургланы резиденция шахары болгъанды, аны бла бирге Сыйлы Рим империяны ара шахары. 1910 джылгъа Венада эки миллиондан аслам адам джашагъанды, шахар, дунияда тёртюнчю орун алгъанды. Биринчи дуния къазауатдан сора адам саны тёрт этиб бирге азайгъанды.

Амстердамны герби

Амстерда́м — Нидерландланы ара шахары эмда эм уллу шахарыды. Шимал Голландия провинцияда, къралны кюнбатышында, Амстел суу бла Эй сууну аякъларында орналгъанды. Амстердам, Шимал тенгизге канал бла байланыбды.

2010 джылны октябрына Амстердам муниципалитетде джашагъан адамланы саны 767 849 болгъанды. Тийреси бла бирге (шахар округ) шахарда — 2,2 млн адам джашайды. Амстердам, Европада 6-чы болгъан Рандстад агломерациягъа киреди.

Шахарны аты эки сёзден къуралгъанды: Амстел бла дам. Амстел, къатында саркъгъан сууну атыды, дам а уа «дамба» сёздю. XII ёмюрде бу, гитче чабакъчы элчик болгъанды, алай а Нидерландланы Алтын ёмюрлерини заманында, Амстердам дунияны эм магъаналы портларыны бири эмда уллу сатыу-алыу аралыкъ болгъанды.

Шахар, тюрлю-тюрлю культураланы джыйылгъан джериди — 2009 джылны апрелине шахарда 177 миллетни келечиси джашагъанды.

Амстердам, аны тышында Нидерландланы финанс эмда культура аралыгъыды.

Самтер фортну бомбалау (1861). Джордж Эдвард Перинни сураты (1837-1885)

Самтер форт ючюн сермешиу (ингил. Battle of Fort Sumter; 12—13 апрель 1861 джыл) — Къыбыла Каролина штатны Чарльстон шахарыны къатындагъа Самтер фортну блокадасы, бомбалауу эмда алыуу болгъанды. Бу сермешиу, АБШ-да граждан къазауатны башланыууна формал чурум болгъанды.

Къыбыла Каролина, Авраам Линкольнну 1860 джылда сайлаулада хорлагъанындан сора кёб турмай сецессиясыны юсюнден баямлайды, 1861 джылгъа дагъыда алты къыбыла штат быллай баямлаула этедиле. 7-чи февралда джети штат, Американы Конфедератив Штатларыны болджаллы конституциясын мюкюл этедиле эмда Алабама штатдагъы Монтгомери шахарны болджаллы ара шахар этедиле. Февралда Вашингтонда мамырлыкъ конференция джыйылады, алай а кризисни тыялмайды. Къул тутхан башха штатла Конфедерациягъа кирирге унамайдыла.

Конфедерацияны аскерлери Самтерден къалгъан тёрт федерал фортну кючлейдиле, президент Джеймс Бьюкенен официал халда протест этеди, алай а аскер акцияладан артха турады, эмда аскер хазырланыула бардырыргъа таукел болмайды. Массачусетс, Нью-Йорк эмда Пенсильвания штатланы губернаторлары эсе уа сауут сатыб алыб башлайдыла, кеси разылыгъы бла адамланы да джыядыла.

Биринчи чыкъгъанланы джоллары. Балыкъ суу (Къызыл къол), Эммануэлни таласы эмда Линцни къаялары

Минги тауКавказда тауланы бириди, Къарачай-Черкесия бла Къабарты-Малкъарны чегинде орналыбды. Минги тау Россияда эм мийик тауду. Европада да эм мийикге саналыучанды.

Биринчи кере Минги таугъа 1829 джыл 22 июлда Хачирланы Муссаны джашы Киллар (Хыйса) чыкъгъанды.

Минги тау — вулканны эки башлы конусуду. Кюнбатыш тёппесини мийиклиги 5642 м, кюнчыгъышныкъы — 5621 м. Ала бир-бирлеринден чат бла айрылыблдыла, чатны мийиклиги — 5200 м , эки тёппе бир-биринден 3 км чакълы бирге узакълашадыла. Вулканны ахыр кере къусууу б. э. 50 (± 50 джыл) джылында болгъанды.

Альпинист классификациягъа кёре, Минги тау къарлы-бузлуду, эки тёппесин ётюу а — 2Б болады. Башха, андан да къыйыныракъ маршрутла да бардыла, сёз ючюн, Минги тау (З) С-З къабыргъасы бла 3А.

Категорияла • Сайланнган статьяла • Бюгюннгю сурат